Boekfragment:
Kort boekfragment (tekst commercial):
Het is ondenkbaar om in Nederland één gebouw of gebied aan te wijzen dat symbolisch is voor de hele negentiende eeuw. In het Amsterdamse concertgebouw komen echter enkele bewegingen bij elkaar die wij als kenmerkend voor die eeuw zien.
Uitgebreid boekfragment:
In de loop van de negentiende eeuw werden cultuur en wetenschap voor iedereen toegankelijk gemaakt. Er speelde zich meer in de openbare ruimte af dan voorheen. Veel vooruitgang is terug te brengen op particuliere initiatieven en daarin speelde de burgerij de belangrijkste rol. De steden werden opengebroken, wat nergens beter te zien is dan in de welvarende uitbouw van Amsterdam in het zuidelijk gebied buiten de grachten. In de architectuur van de negentiende eeuw verenigen architecten het historiserend bouwen met moderne technieken, zoals de gietijzeren constructies. Het Concertgebouw maakte inderdaad muziek toegankelijk voor grote groepen, het is opgericht door particulieren, het werd gebouwd buiten de stadsmuren, de architectuur is modern en historiserend tegelijkertijd. Bovendien verenigt het de verschillende kunsten, door zijn uitdagende plaats recht tegenover het Rijksmuseum.
Het Concertgebouw is gesticht als een naamloze vennootschap. Het was in 1882 een burgerlijk initiatief in een hoofdstad zonder vorst, waar dus ook geen koninklijke schouwburg of muziekzaal was. De initiatiefnemers waren zes mannen, die elkaar kenden van de beurs en van de Maatschappij tot bevordering van de Toonkunst. Daarin organiseerden de muziekliefhebbers in de negentiende eeuw zich. Het exclusieve genootschap uit de achttiende eeuw had afgedaan, de maatschappij was de soortnaam van een grote vereniging en de naamloze vennootschap de vorm waarin een artistieke exploitatie zonder overheidssubsidie kon gedijen.
Voor de plaats van het nieuwe gebouw had de ‘Voorlopige commissie tot het bouwen van een concertzaal’ advies ingewonnen bij de architect Pierre Cuypers, dagelijks aanwezig op het terrein van het Rijksmuseum, waarvan de bouw in 1876 begonnen was. Hij bemiddelde bij de aankoop van een stuk weiland net buiten de stad in Nieuwer-Amstel, recht tegenover zijn museum. Er werd een prijsvraag uitgeschreven, die gewonnen werd door de architect A.L. van Gendt. Zijn bouwontwerp was een antwoord op de oproep, dat ‘Amsterdam weldra bewijze, dat naast praktische zin en materiele belangen ook nog een drang tot hoger leven bij zijn gegoede burgers wordt gevoeld en bevredigd’. Het was voorzien van een Weens-classicistische voorgevel, met zes zuilen die een timpaan dragen waarin muzen gebeeldhouwd zijn. Tussen de zuilen staan busten van Bach, Beethoven en Sweelinck. De vier hoektorens bracht Van Gendt aan omdat hij wilde harmoniëren met de vormen van het Rijksmuseum. Op het hoogste punt kwam de opvallende vergulde lier te staan. |
Meer over dit boek...
Het huisje waarin Van Gogh De aardappeleters schilderde, het Rijksmuseum, het concertgebouw, het café waar Multatuli zijn Max Havelaar schreef, het station van Haarlem, het Vredespaleis, Batavia - het zijn slechts enkele plaatsen die voor ons onlosmakelijk verbonden zijn met de negentiende eeuw. Ze zijn symbolisch voor de vele veranderingen die zich in die eeuw voltrokken en die de grote omslag naar de moderne tijd markeerden. 'Nederland in de negentiende eeuw' verschijnt als het tweede deel van de vierdelige reeks Plaatsen van herinnering.
Bestel dit boek online via Bol.com:
 
Plaatsen van herinnering / Nederland in de negentiende eeuw
|
